Zapraszamy do kontaktu

SZKOLENIA W POLSCE
KATEGORIE SZKOLEŃ
Aktualności podatkowe
Opinia Rzecznika Generalnego w sprawie prewskaźnika
11 stycznia 2019
W dniu 6 grudnia 2018 r. Rzecznik Generalny Eleanor Sharpston wydał opinię w sprawie C-566/17 Związek Gmin Zagłębia Miedziowego w Polkowicach przeciwko Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.

Opinia dotyczy zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług wykorzystywanych przez podatników w sposób nierozłączny do celów zarówno ich działalności gospodarczej, jak i działalności niemającej charakteru gospodarczego. Innymi słowy chodzi o stosowanie tzw. prewskaźnika, czy prewspółczynnika do ustalenia wysokości odliczenia podatku naliczonego, gdy dana jednostka wykorzystuje nabyte towary i usługi do działalności gospodarczej, jak i działalności niemającej takiego charakteru.

Problem jaki rozpatrywał Rzecznik Generalny jest tym bardziej skomplikowany, że pytanie prejudycjalne do TSUE złożone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dotyczy w tej sprawie okresu za lata 2013-2015, tj. okresu w którym nie obowiązywały w Polsce jeszcze przepisy dotyczące proporcjonalnego rozliczania podatku naliczonego, natomiast w tym okresie aktualna była uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I FPS 9/10 w której stwierdzono, że „w przypadku podatku naliczonego wynikającego z wydatków związanych tylko z czynnościami opodatkowanymi oraz z czynnościami niepodlegającymi podatkowi (których nie da się jednoznacznie przypisać do jednej z tych kategorii czynności), podatnik nie stosuje odliczenia częściowego wedle proporcji określonej na podstawie art. 90 ust. 3 u.p.t.u., lecz odliczenie pełne. Wartość czynności niepodlegających w ogóle opodatkowaniu nie wchodzi bowiem do sumy wartości obrotów ustalanych dla potrzeb liczenia proporcji sprzedaży. W przypadku gdy podatnik wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane oraz czynności niepodlegające podatkowi, nie ma obowiązku stosowania odliczenia częściowego (gdyby ewentualnie chciał ustalać proporcję sprzedaży dla celów odliczenia, to wyniesie ona 100%).

Brak jest bowiem – przy braku w ustawie jednoznacznej regulacji tegoż zagadnienia – podstaw do pozbawiania podatnika w ogóle możliwości odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych jednocześnie z czynnościami opodatkowanymi i nieopodatkowanymi, gdyż godziłoby to w zasadę neutralności VAT, poprzez bezpodstawne obciążenie podatnika podatkiem naliczonym wynikającym z tego rodzaju wydatków.”.

Rzecznik Generalny w podsumowaniu swojej opinii stwierdził:

„135. Jak wyjaśnił sąd odsyłający, w świetle tego przepisu nakładanie podatków, w tym określanie podmiotów opodatkowania, stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Z uwag pełnomocników Polski i Szefa Krajowej Administracji Skarbowej złożonych w formie ustnej przed Trybunałem wydaje się wynikać, że Trybunał Konstytucyjny (Polska) konsekwentnie interpretuje ten przepis w ten sposób, że wymaga on, aby ustawa określała istotne elementy podatku mające wpływ na zakres zobowiązania podatkowego podatnika, nie zaś wszystkie elementy podatku.

136. Jak rozumiem, wymogi te nie wydają się stanowić dla sądu odsyłającego przeszkody w interpretowaniu ustawodawstwa krajowego zgodnie z prawem Unii w sposób przedstawiony powyżej.

137. Jeśli jednak sąd odsyłający mimo wszystko uważa, że interpretowane w ten sposób prawo krajowe nie spełnia standardu ochrony gwarantowanej w Konstytucji RP, nie może zadowolić się po prostu przyznaniem Związkowi Gmin pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego kosztem budżetu ogólnego Unii Europejskiej i z naruszeniem zasady równego traktowania.

138. Nie zgadzam się, że sama niezgodność między krajowymi standardami ochrony skutkuje zwolnieniem sądu krajowego z podstawowego obowiązku, jakim jest zapewnienie pełnej skuteczności prawa Unii. A fortiori jest tak w sytuacji, której wynikiem byłoby przyznanie znacznej, niedopuszczalnej korzyści gospodarczej, która nie była zamierzeniem prawodawcy Unii. Dokonując wykładni przepisów krajowych, sąd odsyłający musi raczej wykorzystać wszystkie swoje możliwości – w świetle kompleksowej analizy krajowego porządku prawnego jako całości – w celu wyboru rozwiązania uwzględniającego podstawowe cechy porządku prawnego Unii, a mianowicie pierwszeństwo, jednolitość i skuteczność prawa Unii.

139. Mając na uwadze powyższe rozważania – w uzupełnieniu uwag zawartych w pkt 73 i 115 powyżej – dochodzę do wniosku, że sąd krajowy może być zwolniony z obowiązku interpretowania prawa krajowego zgodnie z prawem Unii wyłącznie w sytuacji, kiedy wykładnia ta prowadziłaby do naruszenia zasady, zgodnie z którą podatek powinien być określony w prawnie wiążących przepisach dostępnych podatnikom z wyprzedzeniem w sposób, który jest wystarczająco jasny, precyzyjny i wyczerpujący, tak aby dany podatnik mógł przewidzieć i określić należną w danym momencie kwotę podatku na podstawie tekstów i danych, do których ma lub może mieć dostęp. Miałoby to miejsce, gdyby przepisy te skutkowały niepewnością co do należnej kwoty podatku lub gdyby nakładały lub zwiększały tę kwotę z mocą wsteczną.”.

W ocenie Rzecznika Generalnego przyznanie pełnego prawa do odliczenia podatnikowi, gdy wykonywał on czynności niepodlegające VAT oraz czynności opodatkowane byłoby sprzeczne z zasadami prawa Unii Europejskiej skutkując naruszeniem zasad równego traktowania podmiotów gospodarczych. Przyznanie podatnikowi odliczenia bez stosowania prewskaźnika nawet wówczas, gdy nie był on unormowany w przepisach podatkowych może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której na podatnika nałożono by kwotę podatku, której nie mógłby on przewidzieć lub kwota tego podatku była by zwiększona z mocą wsteczną. Zdaniem Rzecznika Generalnego taka sytuacja w tej sprawie nie występuje.

Gdyby w ww. sprawie TSUE wypowiedział się w sposób zbieżny z ww. opinią Rzecznika, to za okresy, które nie uległy przedawnieniu lub w odniesieniu do niezakończonych postepowań podatkowych możliwe byłoby kwestionowanie przez organy podatkowe wysokości odliczonego podatku za okresy sprzed 2016 r., tj. za okresy, w jakich nie obowiązywały przepisy dotyczące stosowania prewskaźnika do obliczenia podatku naliczonego związanego z czynnościami podlegającymi VAT, jak i czynnościami niepodlegającymi temu podatkowi.

Ewentualny wyrok TSUE uderzy przede wszystkim w jednostki samorządowe, stowarzyszenia, fundacje, jednostki kultury uczelnie i inne podmioty publiczne wykonujące działalność gospodarczą oraz działalność, która nie ma charakteru gospodarczego.

Z końcem 2019 r. dla celów VAT przedawnia się 2014 r. oraz grudzień 2013 r. Ewentualne problemy podatkowe podmiotów publicznych w związku z zawyżonym VAT mogą więc dotyczyć okresu grudzień 2013 r. – grudzień 2015 r.

Wojciech Zajączkowski

Zobacz także:
pobierz z Google Play
Jeśli powyższy artykuł okazał się interesujący i chcieliby Państwo na bieżąco otrzymywać najnowsze aktualności branżowe na swój telefon komórkowy, wystarczy pobrać i zainstalować naszą APLIKACJĘ MOBILNĄ.